گودو

بازیگران: شاهرخ خان (گودو). مانیشا کویرالا (سلینا). موکش خانا (پدر گودو). دیپتی ناوال (مادر گودو). آشوک سراف (مستخدم).

بازیگران مهمان: سعید جفری و محمود

فیلمبردار: دورگا پراساد

کارگران هنری: سعید داود سعید

شاعر: مجروح سلطانپوری

موسیقی متن فیلم: اوتام سینگ

دیالوگ: پرم لالوانی و ابرار الوی

آهنگساز: نوشاد

محصول ۱۹۹۵

نویسنده. تهیه کننده و کارگردان: پریم لالوانی

داستان فیلم

فیلم با نوای اذان و گفتن ا.. اکبر آغاز میشود. چند مسلمان به نیایش خداوند پرداخته اند. مراسم قوالی را می بینیم که « ا.. هو » ترجیع بند آن است. و سپس در خانه ای زنی را می بینیم که مشغول به راز و نیاز است. این زن مادر گودو بوده . گودو پدری دارد که اصلا اعتقادی به عبادت خدا و همچنین نیایش ندارد . بعلاوه پدر گودو برادری دارد که یک مسلمان واقعی است و تنها با نیایش و عبادت خداوند مشکلاتش را حل می کند. این خانواده مستخدمی نیز دارند که علاقه بسیاری به گودو دارد. گودو پسری ورزشکار، سرزنده و شوخ طبع است. در صحنه ای گودو را در حال مسابقه فوتبال می بینیم که با زیرکی در این مسابقه با زدن سه گل برنده میشود. و تمامی دوستانش او را تشویق میکنند ولی در این بین دختری به نام سلینا به نزد او می آید و او را متقلب و حقه باز معرفی میکند. گودو هم کوتاه نمی آید و نه تنها از خود در این باره دفاع می کند بلکه آن دختر را هم مسخره می کند. پدر سلینا دکتر و خواهرش هم دانشجو است. خواهر سلینا، سونیا که از همکلاسیهای گودو است در جشنی که در پایان ترم گرفته اند خواهر خود یعنی سلینا را به همراهش می برد و در آن جشن گودو و سلینا با هم آشتی می کنند. و دیدشان به هم تغییر می یابد

 یک روز مادر گودو در حال نیایش ناگهان صدای فریاد پسرش را میشنود که مادرش را صدا میزند و درخواست کمک میکند. هنگامی که مادر به پیش او می رود او سرش را محکم گرفته و از درد به خود می پیچد. و سریع مادر به پدر گودو خبر می دهد و دکتر را هم به خانه می آورد. دکتر بعد از معالجه گودو مسئله سردرد او را مهم نمی داند. ولی به پدر گودو می گوید که باید از سر گودو عکس برداری شود. گودو هم بعد از چند دقیقه به حالت اول خود بر می گردد. یک روز به همراه پدر و مادرش به خانه سلینا می روند. و این دو خانواده از آن روز به بعد با هم رفت و آمد پیدا می کنند.

 روزی گودو مادرش را راضی می کند تا به او اجازه دهد تا با دوستانش و سلینا به گردش بروند. ( مروری ذهنی داریم که زمان به دنیا آمدن گودو پدرش راهب را از خانه بیرون کرد) موقع برگشت گودو و سلینا به خانه چند جوان مزاحم جلوی آنها را میگیرند و باعث اذیت و آزار آنها می شوند و گودو نیز با آنها درگیر می شود. و زمانی که سوار ماشین می شوند که به خانه برگردند، موقع رانندگی گودو دوباره سردرد شدیدی می گیرد به طوری که فرمان از دستش خارج شده و ماشین با سرعت زیاد با یک درخت برخورد می کند. پس از این حادثه گودو و سلینا را به بیمارستان منتقل می کنند و آنجا از سر گودو عکس برداری می کنند. و متوجه می شوند که او سرطان مغز دارد و تمام آن سردردها بی دلیل نبوده است. از طرفی هم چون هنگام تصادف سلینا از ماشین پرت شده و به یک تکه سنگ برخورد می کند بینایی خود را از دست می دهد. هنگامی که گودو این جریان را می فهمد، مقصر اصلی را خودش قلمداد میکند. گودو از سرطان خود بی خبر است. از طرفی هم دکتر سلینا که خود پدرش بود می گوید که توسط پیوند چشم سلینا می تواند مانند اول بینای خود را به دست آورد. گودو نیز از آن پس بسیار گوشه گیر و افسرده می شود.

 دکتر نیز در رابطه با سرطان گودو به پدر و مادرش گفته بود که گودو تا چهار ماه دیگر بیشتر زنده نخواهد ماند. و اگر او را هم عمل کنند احتمال زنده ماندنش بیشتر از بیست درصد نیست. یک روز گودو تصمیم میگیرد تا به خانه سلینا برود و سلینا را ببیند که در بین راه مادر سلینا را می بیند و او نمی گذارد که گودو سلینا را ببیند زیرا گودو را مقصر اصلی کور شدن دخترش می داند. هنگامی که گودو به خانه بر می گردد متوجه نبودن پدر و مادرش می شود. و سراغ آنها را از مستخدمشان می گیرد. و متوجه می شود که آنها به بیمارستان رفته اند که به دنبال آنها به بیمارستان می رود. در بیمارستان وقتی که به پشت در اتاق می رسد ناگهان صدای دکتر را که با پدر و مادر گودو در رابطه با سرطان او صحبت میکند می شنود. در این صحنه گودو متوجه سرطان خود میشود. و اینکه بیشتر از چهار ماه دیگر زنده نیست. در همان شب گودو با خود فکر می کند که چون دیگر زنده نیست پس چشمهایش را به سلینا بدهد تا او بینایی خود را بدست آورد. پس تصمیم می گیرد که به پیش سلینا برود و به او بگوید که شخصی حاضر شده که چشمهایش را به سلینا بدهد و آن شخص به خاطر سرطانی که دارد تا چهار ماه دیگر بیشتر زنده نیست. او بسیار در هم کوبیده شده و خود را اسکلتی تصور می کند بنابر این پیش سلینا می رود و این جریان را به او می گوید ولی به سلینا نمی گوید که این شخص خودش است. مادر سلینا او را از خانه بیرون می اندازد. از سر و صدا، پدر سلینا به پیش آنها می آید و در فرصت بدست آمده گودو به پدر و مادر سلینا حقیقت را می گوید و پدر سلینا از این کار گودو خیلی خوشحال می شود. گودو جریان را به پدر و مادر خود هم  می گوید ولی آنها به شدت مخالفت می کنند. 

 پدر و مادر گودو نیز تصمیم گرفته اند که او را برای عمل جراحی به آمریکا به پیش یک متخصص ببرند اما گودو مخالفت می کند. و اصرار دارد که چشم هایش را به سلینا بدهد. روزی گودو سلینا را برای گردش به پارکی می برد و در آن جا تمام حقایق ( پس از آن که حالش به هم می خورد و مرضش عود می کند) را به سلینا می گوید و سلینا را قسم می دهد که چشمانش را برای پیوند قبول کند. سلینا نیز برای قبول این کار شرطی می گذازد و آن ازدواج با گودو است. گودو از مادرش می خواهد سلینا را از این کار منصرف کند اما مادر گودو نمی تواند سلینا را از تصمیمی که گرفته باز گرداند. عموی گودو که یک مسلمان معتقد و پای بند است تصمیم میگیرد که گودو و سلینا را به پیش عده ای مسلمان که در هر حالی به دعا و نیایش خداوند می پردازند ببرد تا آنها برای این دو دعا کنند. در آخر دعایی به گودو یاد می دهند و از او می خواهند که همیشه با یاد خدا باشد و این دعا را همیشه همراه خود داشته باشد. گودو و سلینا شاهد قوالی مسلمین درباره ذکر خدا می شوند . نماهایی از مساجد، کتیبه لااله الاا... محمد رسول ا... و نیز طواف کعبه توسط مسلمانان به نمایش گذاشته می شود. این گروه برای یاری گرفتن در کارهای خود متوسل به خداوند هستند. سلینا به شدت تحت تاثیر قوالی قرار گرفته  به گونه ای که خود نیز آن را تکرار می کند.

 پدر گودو به دادگاه شکایت می کند که پسر من نباید چشمانش را به سلینا اهدا کند. گودو هم که خود را در نابینا شدن سلینا مقصر می داند با دلایل خود در دادگاه مادرش را راضی به این کار می کند با توجه به رضایت مادر گودو دادگاه برای تصمیم گیری نهایی یک هفته به پدر گودو فرصت می دهد. مادر گودو در این مدت مردان روحانی را به خانه خود جهت دعا و نیایش دعوت می کند که برای بهبود گودو و نیز حل مشکل به وجود آمده دعا کنند. پدر گودو از این اقدام بسیار ناراحت شده و چند بار تلاش می کند مردان روحانی را از خانه خود بیرون کند. اما موفق نمی شود.

 پس از یک هفته در شرایطی که گودو خود کاملا فردی مذهبی شده با مادرش در حال نیایش است کم کم آماده می شود که به دادگاه برود. از آن طرف پدر گودو نیز در مسیر رفتن به دادگاه در حالی که سوار بر خودروی شخصی خود است در ترافیک شدیدی گیر می افتد و راهی برای فرار از ترافیک نمی یابد . جبرا تلاش می کند پای پیاده مسیر را طی کند. همه در دادگاه حاضرند الا پدر گودو. زمان می گذرد و ریس دادگاه بعد از دقایقی چند، حکم خود را به نفع گودو صادر می کند . پدر گودو در مسیر خود به دادگاه با نمادهای دینی فراوانی روبه رو می شود و هر لحظه خود را چنین می یابد که خداوند می خواهد وی به دادگاه نرسد و این گونه می شود. زمانی پدر گودو به دادگاه می رسد که حکم صادر شده است. وی از حال می رود. گودو به بالین وی می آید و از شدت هیجان بیماریش عود می کند. هر دو را به بخش مراقبت های ویزه بیمارستان منتقل می کنند. مادر گودو نیز خود را در اتاقی محبوس می کند و با ذکر متوالی خدا بهبودی گودو را می خواهد . هر لحظه مادر گودو ذکر می گوید حال پدر و گودو بهبود می یابد به گونه ای که به طور معجزه آسایی حال پدر و خود گودو مساعد می شود. عمل جراحی بر مغز گودو نیز با موفقیت انجام می پذیرد در این حین نماهای مختلفی از دعای مسلمانان و نیز نماز عموی گودو و مادرش را می بینیم . در این حین سلینا نیز خواب گودو را می بیند. او نیز از خواب پریده و شروع به نیایش می کند. دعاها اثر گذاشته و پس از مساعد شدن حال آنها پدر و عموی گودو می خواهند خبر بهبودی را به مادر بدهند . آنها وارد منزل شده و به اتاق نیایش می روند. درها بسته است و صدایی شنیده نمی شود. جوابی دریافت نمی کنند در را باز می کنند و مادر گودو را ساکت در حال نیایش می یابند. نوای نیایش مادر در اتاق انگار رسوب کرده و شنیده می شود. پدر و عموی گودو به وی نزدیک می شوند اما در می یابند که مادر فوت کرده است و در دست خود نامه ای دارد. مادر گودو در نامه نوشته است برای بهبودی چشمان سلینا می توانند چشمانش را به سلینا پیوند دهند. در این لحظه نوری از نامه متصاعد شده و شمع های عبادرت را یکی بعد از دیگری روشن می کند. در صحنه بعد می بینیم گودو با سلینا ازدواج کرده و دو بچه دوقلو دارند و همگی برای شادی روح مادر دعا می کنند . پدر گودو نیز که حس مذهبی ضعیفی داشت اینک به یک مومن واقعی تبدیل شده است . فیلم با این نوشته (کپشن) تمام می شود که:  THE FILM ENDS!  BUT THE STORY CONTINUES  

نقد فیلم

 برخی فیلم های هندی غافلگیر کننده هستند. گودو از آن نوع فیلم ها است  برای تماشاگر شاید عجیب باشد که هر از گاهی فیلمی در کشور هند تولید شود که با فرهنگ اصیل ایرانی همسانی ویزه ای داشته باشد. فرهنگی که در آثار حافظ، مولانا، سعدی ، ملاصدرا و ...بارها تکرار شده است . بارها شنیده ایم که درباره خداوند گفته شده « مقصود تویی  کعبه و بتخانه بهانه است». قصه معروف موسی و شبان را همه می دانیم . هر کس به زبانی دکر خدا می گوید. گودو تصویر روشنی است از مومنی که خود ایمان  آورده است. ناگفته نماند که در تاریخ سینما فیلم هایی چون چشمه باکرگی، اینگمار برگمن و یا اردت یافت می شود  که تصویری از ایمان با ساختاری بسیار سنجیده و ناب دارند. اکثر این نوع فیلم ها ریشه در اساطیر کهن دارد. اما گودو ضمن این که اساطیری بوده با این حال امروزی و ملموس است . گودو پسر خانواده مرفه و بی مشکلی است . وی بیشتر به پدرش رفته. در جوانی سرخوش و بی خیال و در بعد از میان سالی لابد مانند پدر درگیر مسائل بیرونی و خسته از مسائل خانوادگی.

مادر و عموی گودو مومنند . مومنی صادق . این دو سمبل آدم هایی هستند که شادی و غم نمی تواند توجه آنها را از خدا بازگیرد. در همه حال متوجه خدا هستند. بنابراین نه در شادی خود را می بازند و در غم نیز همیشه لبخندی مسیح گونه بر لب دارند. آرام و با وقار در برابر مشکلات و زندگی هستند. می دانند اگر مشکلی لاینحل نیز به وجود آمد کسی هست که می شود به وی با اطمینان تکیه داشت . اما گودو و پدرش تنها تکیه گاهشان امور دنیایی و چیزهایی است که دنیا سازند. مانند پول و مقام . چنین مضمون بزرگی را کارگردان تبدیل به فیلمی دیدنی و جذاب کرده است . فیلم گودو را می توان معجزه ایمان چون اردت اثر درایر نامید. گودو در بعد از رو به رو شدن با بیماری خود شخصیت دیگری می یابد.  این تحول شخصیت هم در فیلمنامه و هم در فیلم به گونه ای ظریف و دقیق پرداخت شده که به ذوق نمی زند. سلینا نیز چهره دیگری از گودو است . وی نیز دختری سرخوش و بی خیال از مسائل حاد است . سرنوشت گودو و سلینا را کنار هم قرار می دهد و هر دو را دچار مشکل می کند. این دو به جست و جوی راه سریع حل مشکل بر می آیند.

آنها برای بدست آوردن شرایط مطلوب راه های آشکار و روشن را تجربه می کنند و نتیجه نمی گیرند. اما عمو و مادر گودو با ایمان راسخ خود راه دیگری برای آنها پیشنهاد می کنند. راهی که بعد از آزمون همه راه های دم دستی است . راه معجزه ایمان صادق. آنها به همه مقدسات روی می کنند از آن جمله است . عشق ا.... محمد (ص). و عشق علی . در فیلم چقدر هوشیارانه کارگردان مانند حافظ و مولانا همه این مقدسات را در نوری واحد تصویر می کند. از نگاه کارگردان انسان به هر مقدسی که روی کند در نهایت آن ا.. است . زبان ها و شیوه ها و آداب متفاوت است اما مهم نیست . مهم تر از سلینا و گودو پدر گودو است که مولانا قرن ها پیش سرنوشت وی را پیش بینی کرده بود.

هیچ کافر را به خواری منگرید

که مسلمان مردنش باشد امید

چه خبر داری ز ختم عمر او

که بگردانی از او یک باره رو

پدر گودو که در شرایط عادی بی اعتنا به ایمان و مومنان است اما در نقش آفرینی درست مومنان صادق ، وی گوی سبقت را ربوده و خود مرد روحانی بزرگی می شود. کسی که تا قبل از آن هیچ گرایش دینی در وی ظهور و بروز نداشت.

اگر یادی کنیم از حدیث امام صادق (ع) بی ربط نخواهد بود که فرمود: مومنان، برای ما زینت باشید نه مایه شرمساری. . آدم ها در پی نورند و زمانی که آن را می یابند دور آن حلقه می زنند. کسانی که ادعای ایمان دارند باید بی هیچ واگویه ای تبدیل به چنین منبعی باشند چون عموی گودو و مادرش . گودو نشان می دهد آدمیان در برابر ظهور و تجلی خدا و ایمان چندان مقاومتی ندارند. مهم تلاش مومنان در ظهور جلوه ایمان است نه چیز دیگر . یادمان هست که خداوند فرمود: اگر یاری خدا فرا رسد می بینی مردم گروه گروه به ایمانیان ملحق می شوند. گودو تصویر چنین فرهنگی است . فرهنگی که بیش از آن چه ادعا داشته باشد در مسیر خود پایمرد و پی گیر است . فیلم از فضا سازی بسیار مناسبی برخوردار است. به ویزه لحظاتی که تجلی ایمان به تصویر کشیده می شود. به گونه ای ظریف و دقیق و بی اغراق است . آن چنانی که تماشاگر دیگر مرزی بین خود و شخصیت های فیلم نمی بیند. یاری خدا را طبیعی می داند و به ایمان راسخ مادر و عموی گودو رشک می برد. در واقع گودو یکی از فیلم های موفق و حرفه ای است که توانسته تصویری روشن از جایگاه ایمان در زندگی ارائه دهد.

بازی شاهرخ چون همیشه قدرتمند و تاثیر گذار است . ضمن این که از تدوین هوشمندانه فیلم نباید چشم پوشی کرد. تماشای گودو می تواند تاثیر گذاری سینما را بر دل و روح انسان امروزی بیش از پیش تاکید کند

ورود دیویا بهاراتی (۱۹۷۴-۱۹۹۳) به عالم سینما کاملا اتفاقی و به داستان شباهت دارد. دیویا بهاراتی با سعید نادیاوالا تهیه کننده معروف و مسلمان هندی آشنا شد و توسط او به عالم سینما راه یافت و از همان ابتدا علاقه زیادی بین آن دو ایجاد شد تا اینکه با یکدیگر ازدواج کردند. ولی پس از ازدواج پدر و مادر دیویا که مخالف با این وصلت بودند بنای ناسازگاری با دیویا و سعید را گذاشتند که به خاطر مرزبندی های مذهبی و اختلافات تاریخی که بین هندوها و مسلمانان  در آن جا بود با این حال دیویا به زندگی مشترک خود ادامه داد و در فیلم های بسیاری ایفای نقش کرد.

 تمام فیلم های دیویا بهاراتی در سال ۹۲ جزو پرفروش ها  بودند او در تعدادی از این فیلم ها ایفاگر نقش اول بود و در تعدادی نیز نقش های کوچکی را ایفا می کرد . کوچک از این نظر که نقش اول زن فیلم چندان طولانی و مهم نبود. دیویا با ورودش به عالم سینما به عوان یک پدیده  شناخته شد و در عرض کمتر از یک سال تبدیل به یک سوپراستار شد و رقیب جدی سری دیوی . مادوری دیکسیت و جوهی چاولا و سایر ستارگان سنمای هند شد. طوری که عده ای می گفتند که دیویا به زودی زن اول سینمای هند خواهد شد.

 دیویا بهاراتی در سال ۹۳ در تعداد زیادی فیلم به طور هم زمان ایفای نقش کرد ولی در اوایل همان سال در حالی که باردار بود در پی حادثه ای از مکان بلندی به پائین پرت شد. او در این حادثه جان خود و بچه اش  را از دست داد. (البته عده ای هم عقده دارند که او قربانی اختلافات مذهبی شد و به قتل رسید به طوری که  پس از بررسیها پلیس هند برای جلوگیری از آشوب و دامن زدن به اختلافت  در کشور مرگ او را حادثه اعلام کرد). دیویا زمان مرگ فقط ۱۹ سال داشت . ستاره ای که می رفت جای دیگر ستاره ها را تنگ کند و رقیب بزرگی برای آنان باشد طی مدت کمی توانست به شهرت برسد و زود نیز تبدیل به افسانه شد. جالب است بدانید بعد از مرگ او همسرش آقای نادیاوالا در بیشتر فیلمهای که ساخته است قبل از شروع فیلم  برای دقایق کوتاهی تصویر یا ویدئوی کوتاهی از همسرش را قرار داده است.

دیویا بهاراتی در نقش های متفاوتی ظاهر شد که می توان به گیت که در آن نقش هنرمند معروفی را دارد که با دسیسه یک مرد صدایش را از دست می دهد و از شهرت می افتد ولی با کمک پسری دوباره صدایش را باز یافته و اوج می گیرد .

 در فیلم دیوانه ساخته راج کانوار که همبازی های او ریشی کاپور و شاهرخ خان بودند نقش دختری را بازی می کند که عاشق هنرمند محبوب خویش می شود و با او ازدواج می کند ولی بدخواهان زندگی آن دو را از هم می پاشند و دست تقدیر دیویا را مقابل شاهرخ خان قرار می دهد که خود عاشق بی قراری است.

در فیلم شعله شبنم که با گویندا همبازی است در نقش دختری که به خاطر علاقه به یک پسر ارتشی ناملایماتی را متحمل می شود بازی می کند. در فیلم مطرح دیل آشناهه ساخته هما مالینی که در آن با ستارگان بزرگی چون جی تندرا . میتون . دیمپل کاپادیا . آنوچ والا . امریتا سینگ و شاهرخ خان همبازی بود دیویا نقش دختری خیابانی را بازی می کند که ناامیدانه به دنبال مادر گمشده اش می گردد.

 فیلم مطرح و زیبای  دیل کا کیا قصور که نقش دختری عاشق را بازی می کند که عاشق هنرمند مورد علاقه خویش است و در پایان نیز می میرد. از دیگر فیلم های دیویا می توان به فیلم های مطرح کشاتریا. دشمن زمانا . شطرنج . ویواتما. و آخرین فیلمش رنگ نام برد . که این آخری با زحمت بسیار تدوین شد و به اکران گذاشته شد زیرا در حین فیلمبرداری این فیلم دیویا جان سپرد.

 در فیلم های دیگری نیز در حال بازی بود که با مرگ او متوقف شد و برای آنها جانشین دیگری پیدا شد که می توان به این فیلم ها اشاره کرد: کیلونا . آندولان . ویجی پت. کارتاویا.

 قابل تذکر است که مدتی شایعه شد که ریشی کاپور قصد ازدواج با دیویا بهارتی را داشته و از همسرش نیتو سینگ جدا شده است. این خبر نادرست و غلط بوده و فقط شایعه ای بود که در یکی از مجلات غیر معتبر هند به چاپ رسیده بود در حالی که دیویا خود همسر داشته و تازه باردار هم بود.

 به هر حال دیویا یک ستاره بزرگ بود که خیلی زود خاموش شد . البته به قول عده ای او خاموش نشد بلکه به افسانه ها پیوست. از نکات قابل ذکر این است که پس از مرگ دیویا در دوبی یک روز عزای عمومی اعلام شد زیرا محبوبیت دیویا بسیار زیاد بود و بازیگری بود که هنوز به سن ۲۰ نرسیده در اوج بود. اگر زنده بود و به بازی در فیلم ها ادامه می داد بدون شک زن اول سنمای هند می شد. این لقت برازنده اوست . بزرگ بازیگر کوچک سینمای هند.